کاربست نظریه نیومارک در انتقال واحد فرهنگ در ترجمه عربی کتاب «سلام بر ابراهیم»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار.

10.22034/alr.2026.3544.1145

چکیده

ترجمه بسان پلی میان زبان و فرهنگ ایفای نقش می‌کند. واضح است که در ترجمه علاوه بر دو زبان، دو فرهنگ با هم ارتباط پیدا می‌کنند و مترجم تلاش می‌کند فرهنگ زبان مبدأ را نیز به فرهنگ زبان مقصد انتقال دهد. مقولاتی که انعکاس‌دهندۀ فرهنگ یک جامعه هستند معمولاً برای جوامعی که تفاوت فرهنگی دارند، غیرقابل درک بوده و گاه سوء‌تفاهم ایجاد می‌کند ومترجم با چالش مواجه می‌شود. ترجمه متون ادبی به ویژه وقتی که پای ادبیات دفاع مقدس در میان باشد، اهمیت بیشتری دارد.زیرا بازتاب ارزش ها و مفاهیم انسانی و متعالی فرهنگ زبان مبدأ است.یکی از معروف‌ترین نظریه‌پردازان دوره معاصر در حوزه مطالعات ترجمه، پیتر نیومارک است. وی مقوله‌های فرهنگی را به پنج دسته تقسیم می‌نماید و برای ترجمه آنها هفده روش را معرفی می‌کند. پژوهش حاضر با تکیه بر چارچوب نظری نیومارک، کیفیت انتقال واحد فرهنگ، عملکرد مترجم را در ترجمه عربی رمان «سلام بر ابراهیم» بررسی کرده و میزان تطبیق ترجمه‌ را با مؤلفه‌های این نظریه مورد واکاوی قرار داده است. مهمترین یافته‌های پژوهش حاضر که با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای نوشته شده، نشان می-دهد که عنصر فرهنگی «سازمان‌ها، آداب و رسوم، فعالیت‌ها، جریانات سیاسی و مفاهیم» پربسامدترین و «بوم‌شناسی»، کم-بسامدترین است. از هفده روش معرفی شده توسط نیومارک به منظور ترجمه مقوله‌های عناصر فرهنگی، در ترجمه کتاب «سلام بر ابراهیم»، سیزده روش توسط مترجم استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها