برساخت آسیبهای اجتماعی زنان در رمان یومیات مطلقه هیفاء بیطار بر اساس رویکرد چهارگانة الین شوالتر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران.

2 دانش آموخته دکتری رشته زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران.

10.52547/alr.2025.2543.1082

چکیده

ابعاد چهارگانه الین شوالتر، این فرصت را برای نقد نوشتارهای زنانه فراهم می‌آورد تا با اتکا بر آن بتوان جایگاه زنان و سنت نوشتاری آنها را در متون ادبی مورد بررسی قرار داد. هیفاء بیطار رمان‌نویس معاصر سوری رمان‌های قابل توجهی درباره مسائل زنان از خود به یادگار گذاشته و در آثارش از جمله داستان یومیات مطلقه اوضاع زنان جامعه سوریه را به تصویر کشیده است. از این‌رو پژوهش حاضر با روش تطبیقی- تحلیلی بر آن است تا با واکاوی رمان مورد نظر تصویر روشن‌تری از وضعیت زنان، ایده‌‌ها و آرمان‌های آنها بدست آورد. از یافته‌های تحقیق استنباط می‌شود که پرداختن به سطوح زیست‌شناختی، فرهنگی، روانی و زبانی مورد توجه این نویسنده بوده است. وی در کاربرد مؤلفه‌های زبانی مطابق با قواعد نوشتار زنانه عمل کرده و به تقویت گفتمان زنانگی پرداخته است. افزون بر آن مسائل مربوط به طلاق، ارتباط با مردان و ویژگی‌های مادرانه از نگاه روانی و توجه منتقدانه به تسلط تاریخی مردان بر زنان از منظر فرهنگی، انعکاس خاصی در متن روایی او داشته است. در زمینة مسائل زبانی و ساختاری نیز بسامد بالای واژگان زنانه، جملات کوتاه و جزئی‌نگری به متن داستانی او تشخّص ویژه‌ای بخشیده است.

کلیدواژه‌ها


  1. فهرست منابع

    منابع فارسی

    1. آبرامز، ام ‌اچ، (1385)، «نقد ادبی فمینیستی». ترجمۀ سمانه واصفی، مجله چیستا، شماره 230، صص 795-788.
    2. برهومه، عیسی، (2002م)، اللغة والجنس، اردن: دار الشروق.
    3. بهمنی، یداالله و بهزاد مروی، (1398)، «بررسی زبان زنانه و مردانه در رمان شب‌های تهران از منظر دستور زبان». پویش در آموزش علوم انسانی، دوره 3، شمارۀ 15، صص21-37.
    4. بیطار، هیفاء، (2006م)، یومیات مطلّقه، چاپ دوم، الجزائر: منشورات الاختلاف.
    5. ترادگیل، پیتر، (1376)،زبان‌شناسی اجتماعی: درآمدی بر زبان و جامعه، ترجمۀ محمد طباطبایی. تهران: نشر آگه.
    6. رابینز، روت، (1389)، فمینیسم‌های ادبی، ترجمۀ احمد محبوب، تهران: نشر افراز.
    7. سلدن، رامان و پیتر ویدوسون، (1392)، راهنمای نظریۀ ادبی معاصر، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: طرح نو.
    8. طلایی، مولود و مهرناز طلایی، (1397)، «بررسی رویکردهای چهارگانۀ نقد فمینیستی الین شوالتر در رمان "نقره دختر دریای کابل" اثر حمیرا قادری»، پژوهش ادبیات معاصر جهان، شماره 23، دوره 2، صص460-433.
    9. علیمی، ماندانا و دیگران، (1397)، «تطبیق رئالیستی در مان‌های سوشون و چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم براساس نظریۀ الن شوالتر»، جستارنامۀ ادبیات تطبیقی، سال 2، شمارۀ 5، صص 99-77.
    10. فتوحی، محمود، (1392)، سبک‌شناسی (نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها)، تهران: نشر سخن.
    11. فیاض، ابراهیم و زهره رهبری، (1385)، «صدای زنانه در ادبیات معاصر ایران»، زن در فرهنگ و هنر، شمارۀ 4، دورۀ 4، صص 50-23.
    12. نجفی، ملاحت، (1394)، زبان و جنسیت در رمان، تهران: نشر علم و دانش.
    13. نجم عراقی، منیژه، (1385)، فرهنگ واژه‌ها و اصطلاحات در جامعه‌شناسی زنان، چاپ چهارم، تهران: نشر نی.

    منابع انگلیسی

    1. Showalter, Elaine, (1986), New feminist criticism: essays on women, literature, and theory, New York: Pantheon Books.