تحلیل معنایی مصدر مؤوّل از حیث دلالت بر زمان در قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه علوم اسلامی رضوی

2 مدرس حوزه علمیه خراسان، مشهد - ایران.

3 دانش پژوه سطح چهار رشته ادبیات عربی با گرایش ترجمه بلاغی، مدرسه علمیه عالی نواب، حوزه علمیه خراسان، مشهد - ایران.

10.52547/alr.2026.3485.1134

چکیده

مصادر از پرکاربردترین اسلوب‌های زبان عربی هستند. در این میان مصدر مؤوّل به دلیل اینکه در کلام نقش‌های گوناگونی گرفته است و در جمله می‌تواند عمده یا فضله قرار بگیرد، از ظرفیت ساختاری برخوردار شده که کاربرد این نوع را در میان دیگر مصادر بیشتر کرده است. تنوّع حروف مصدریه نیز حاکی از تفاوت معنایی موجود در گونه‌های مختلف این ساختار است. از طرفی چون مصدر مؤوّل در اصل، فعلی بوده که تأویل به مصدر رفته است، نمی‌توان دلالت این اسلوب بر زمان را نادیده گرفت. در این میان دلالت زمانی مصادر مؤوّل کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در جستار حاضر سعی شده باتوجه‌به شواهد، دلالت زمانی مصدر مؤوّل با روش توصیفی - تحلیلی و رویکرد نحوی به‌صورت کتابخانه‌ای بررسی شود. در ابتدا به تعریف مصدر و تفاوت‌های مصادر پرداخته شده و سپس دلالت‌های حروف مصدریه مطالعه شده است. در نتیجه بررسی کاربست‌های مصادر مؤوّل، دلالت همه این مصادر بر وقوع یا احتمال وقوع حدث فعل مؤوّل در آینده به‌دست ‌آمده است.

کلیدواژه‌ها