1
دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ادیان و مذاهب
2
استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه ادیان و مذاهب
10.52547/alr.2026.3371.1111
چکیده
دعای مجیر از جمله ادعیه مأثور است که با وجود جایگاه آیینی و رواج گسترده در سنت عبادی شیعه، کمتر بهصورت نظاممند و علمی از منظر زبانشناسی و سبکشناسی بررسی شده است. اغلب پژوهشهای موجود به شرح مفهومی یا فضیلتمحور این دعا بسنده کردهاند و تحلیلهای زبانی عمیق، بهویژه با رویکرد سبکشناسی لایهای، در این حوزه با خلأ جدی مواجه است. ازاینرو، مسئله اصلی پژوهش حاضر بررسی این پرسش است که دعای مجیر چگونه در سطوح مختلف زبانی، از آوا تا معنا و کاربرد، سازمان مییابد و این سازمانیافتگی چه نقشی در تأثیرگذاری نیایشی و تجربه قدسی مخاطب ایفا میکند. ضرورت این پژوهش از یکسو به کمبود مطالعات سبکشناختی منسجم درباره متون دعایی بازمیگردد و از سوی دیگر، به ظرفیت بالای دعای مجیر برای تحلیل زبان دین در پیوند با تجربه زیسته نیایش مربوط است. هدف پژوهش، تبیین ویژگیهای سبکی دعای مجیر در پنج سطح آوایی، واژگانی، صرفی، نحوی، معنایی و کاربردی و نشاندادن پیوند این سطوح با کارکرد آیینی دعاست. پرسش اصلی تحقیق آن است که هر یک از این لایهها چگونه در خدمت ساخت تجربه استغاثه، تنزیه و توکل قرار میگیرند. روش پژوهش توصیفی– تحلیلی و مبتنی بر سبکشناسی لایهای است. نتایج نشان میدهد که دعای مجیر در سطح آوایی بر موسیقی درونی، تکرار واجها و ریتم تنفسی استوار است؛ در سطح واژگانی، شبکهای متوازن از صفات جلالی و جمالی میسازد؛ در سطح صرفی، با غلبه اسم فاعل و صیغههای مبالغه، فاعلیت و اطلاق صفات الهی را برجسته میکند؛
)